Nieuwsbrieven & e-mailattenderingen

< Terug naar overzicht van deze nieuwsbrief

21 december 2016

PPS Post is een nieuwsbrief over publiek-private samenwerking in Nederland bij het Rijk.

Praktijk pakt soms anders uit

Het nieuwe gebouw van de Hoge Raad der Nederlanden oogt open en transparant, precies zoals de gebruikers van het pand voor ogen hadden. Ädwin Rotscheid en Peter Kerkhof van de Hoge Raad: “Het contact met het consortium is steeds goed verlopen, ook toen bleek dat de entree en de parkeergarage wél iets anders uitpakten dan we hadden verwacht.”

De Hoge Raad is de hoogste rechtsprekende instantie in Nederland. Eerder was de Hoge Raad gehuisvest in drie verschillende panden. Vanaf maart 2016 zijn alle onderdelen ondergebracht in een nieuw gebouw. Ädwin Rotscheid is als directeur Bedrijfsvoering verantwoordelijk voor de exploitatie van de nieuwe huisvesting. Hij legt uit op basis van welke specifieke kenmerken van deze organisatie de outputspecificaties voor het Design Build Finance Maintain en Operate (DBFMO)-project zijn opgesteld. “De meeste mensen werken hier vaak lang en intensief aan rechtsdossiers. Dat vraagt vooral om een rustige omgeving waar geconcentreerd gewerkt kan worden. Daarnaast levert dit werk behoorlijk wat papierwerk op, maar digitaal werken is het streven in de toekomst. Voorlopig is er nog opslagruimte nodig.”

Value for money
Bij de aanbesteding kwam het consortium Poort van Den Haag als beste uit de bus. In het consortium werken Claus en Kaan Architecten, BAM PPP, BAM Utiliteitsbouw, BAM Techniek en ISS Nederland samen. Peter Kerkhof is als contractmanager vanaf een deel van de realisatiefase betrokken bij de nieuwe huisvesting. “Nu we in de exploitatiefase zijn aangekomen, zorg ik samen met drie contractbeheerders ervoor dat we ‘value for money’ blijven krijgen. Dat betekent dienstverlening zoals die in het contract is vastgelegd voor de afgesproken prijs.”

Praktijk pakt anders uit
Tijdens de realisatie van het gebouw bleken sommige zaken anders uit te pakken dan van tevoren was gedacht. “Bijvoorbeeld de parkeergarage”, vertelt Ädwin Rotscheid. Er was geen rekening gehouden met bakfietsen. Bovendien waren er minder parkeerplaatsen dan gepland.” Peter Kerkhof heeft een ander voorbeeld “Beneden in de kelder is een klein cellencomplex. Bij een zitting treedt er een protocol in werking waarbij auto’s bepaalde draaicirkels moeten kunnen maken. In de praktijk bleek het net even iets anders te werken dan in het ontwerp was meegenomen.” Een ander probleem kwam naar voren bij de ingebruikname van het gebouw. “Veel bezoekers konden het entree niet vinden. Bovendien was niet te zien dat de Hoge Raad hier zetelt.”

Issues opgelost
Was er aan deze issues een mouw te passen? Ädwin Rotscheid: “Aanvankelijk was het wel even zoeken, waarom is het zo gelopen en wie is er nu aan zet? Zijn wij dat, omdat wij een ontwerp hebben goedgekeurd en vervolgens zeggen dat we daar niet mee uit de voeten kunnen? Of ligt het aan het consortium omdat zij met hun expertise deze problemen hadden kunnen voorzien? Dan komt het erop aan om met elkaar het gesprek aan te gaan. Dat hebben we gedaan en zo zijn we er op een hele goede manier uitgekomen. Ook wat betreft de kosten. Want extra parkeerplaatsen huren moet nu eenmaal betaald worden.”

Openstaan voor elkaars werk
De verstandhouding tussen gebruikers en het consortium is goed te noemen. Peter Kerkhof: “Elkaar opzoeken en openstaan voor elkaars werk en mogelijke problemen, is belangrijk. Dan ga je begrijpen waar het probleem van de ander zit en kun je elkaar de hand reiken als dat nodig is. Het gaat ook om vertrouwen. Dat krijg je door te doen wat je afspreekt. Voor de mensen die hier werken, is representativiteit een belangrijk item. Als ze zien dat er scheuren in de marmeren vloer optreden, dan zeggen ze daar iets van en ze verwachten dat het snel wordt opgelost. Voor ons is het prettig als we kunnen aangeven wanneer dat gebeurt. Want we weten dat er anders vragen blijven komen.”

In vroeg stadium rond de tafel
De verhoudingen zijn goed en daarbij heeft de communicatie tussen de twee organisaties een belangrijke rol bij gespeeld,” laat Ädwin Rotscheid weten. “Je kunt daar niet vroeg genoeg mee beginnen. Want rond de ingebruikname is er een enorme tijdsdruk waarbij allerlei belangen van zowel de gebruiker als de bouwer spelen. Het is belangrijk om in een vroeg stadium met de juiste mensen om tafel te gaan als er problemen dreigen.”

Dienstverlening managen
Zijn er andere tips die DBFMO-projecten beter kunnen laten verlopen? Peter Kerkhof: “Giet de outputspecificaties niet in beton. Bij de ingebruikname van het pand ben je een heel eind verder, zijn er andere inzichten en kan het lastig zijn als er geen flexibiliteit mogelijk is.” Ook Ädwin Rotscheid pleit voor flexibiliteit. “Wijzigingen leveren vaak onnodige bureaucratische rompslomp op. Daarnaast zou het een verbetering zijn als je in de operationele fase het contract kunt ontdoen van een aantal zaken die het ingewikkelder maken dan noodzakelijk is. Ik wil de dienstverlening managen, niet het contract.”
 
Ädwin Rotscheid en Peter Kerkhof van de Hoge Raad kregen het PPS-stokje van Jan Willem Bruining en Carlo Kuiper van BAM. Lees in de volgende editie van PPS Post wie het PPS-stokje in januari 2017 ontvangt.

Ministerie van Financiën helpt andere departementen met efficiënte investeringen

Het ministerie van Financiën heeft de laatste jaren een belangrijke rol gespeeld bij het realiseren van meer transparantie, kostenbewustzijn en kwaliteit van projecten bij de rijksoverheid. Dat blijkt uit een beleidsdoorlichting die minister Dijsselbloem van Financiën medio november aan de Tweede Kamer heeft gestuurd.

De beleidsdoorlichting beslaat de periode 2010 tot en met 2015 en geeft aan dat met name grote overheidsprojecten zoals het aankoopproces van nieuw materieel bij Defensie en aanbesteding van DBFM(O)-contracten goed zijn verlopen mede door de betrokkenheid van het ministerie van Financiën. Financiën stimuleert met name de inzet van bedrijfseconomische principes en het gebruik van businesscases. De directie Financieringen werkt zelf ook mee aan projecten. Zo is door betrokkenheid van Financieringen veel geld opgehaald voor het Rijk bij de veiling van telecomfrequenties in 2012.

Efficiënte Rijksoverheid
Financiën zet aldus in op een zo efficiënt mogelijke Rijksoverheid waarbij projecten worden gerealiseerd met hoge kwaliteit en lage kosten. De volgende stap voor Financieringen is nu om te stimuleren dat bij besluiten over projecten nog meer en beter gebruik gemaakt gaat worden van businesscases en andere bedrijfseconomische principes. Het Rijk is op basis van de goede resultaten voornemens om in de toekomst deze aanpak nog verder uit te rollen binnen de overheid.

De beleidsdoorlichting is uitgevoerd door de directie Financieringen van het ministerie van Financiën samen met betrokken vakdepartementen. Het kabinet alsmede onafhankelijke deskundigen van de Vrije Universiteit delen de conclusies van het onderzoek.
U vindt de beleidsdoorlichting op de website van het ministerie van Financiën.

Nieuwbouw gerechtsgebouw Breda vordert

De ruwbouw van de begane grond en de eerste en tweede verdieping van het nieuwe gerechtsgebouw Breda is zover klaar, dat consortium InBalans eind november de vakwerkspanten van de derde verdieping heeft kunnen plaatsen.  In totaal acht vakwerkspanten met een gewicht variërend van 17 tot 53 ton. Om de vakwerkspanten te plaatsen was een van de grootste mobiele kranen van Nederland nodig.

Kijk voor meer informatie over dit project op de website van het Rijksvastgoedbedrijf.

Rijkswaterstaat wisselt kennis over PPS uit met Duitsland

Hoe werkt publiek-private samenwerking (PPS) in Nederland en hoe werkt het in Duitsland? Dit was een van de centrale vragen tijdens het bezoek van Rijkswaterstaat aan de collega’s bij de Verkehrsinfrastruktur-
finanzierungsgesellschaft (VIFG) in Duitsland. Marijke Nagelkerke en Marcelle van Valkenburg (beiden juridisch adviseur) doen verslag van de opbrengst van deze kennisuitwisseling.

Met het doel kennis en ervaring uit te wisselen over complexe integrale infrastructuurprojecten waaronder PPS, bezocht Marijke Nagelkerke samen met Marcelle van Valkenburg in oktober 2016 de VIFG in Berlijn. Ze vertellen wat er tijdens het bezoek besproken is en wat er met de opbrengst van de kennisuitwisseling wordt gedaan: “We gebruiken de opgedane kennis voor mogelijke verbeteringen van onze werkwijze en aanpak van projecten en beleid. Een van de besproken onderwerpen was hoe in Duitsland wordt omgegaan met grote dealflow aan PPS projecten onder het Bundesverkehrswegenplan.”

Infrastructuurplanning
Het Bundesverkehrswegenplan is de nieuwe infrastructuurplanning waarmee het Duitse ministerie van Infrastructuur dit jaar is gestart met een nieuwe infrastructuurplanning. Hierin zijn 24 wegenprojecten opgenomen. “Voor een groot deel van deze projecten is reeds beslist dat ze in PPS-vorm gaan. Dit is vergelijkbaar met de lijst van 32 potentiele PPS-projecten in Nederland van een aantal jaar geleden. In het Bundesverkehrswegenplan wordt over een periode van 30 jaar een prognose voor verkeersontwikkelingen gemaakt op federaal niveau. Deze prognose wordt om de 20 jaar bijgesteld.”
 
New Generation
Tussentijdse bijstellingen van het plan vinden alleen in uitzonderingsgevallen plaats. “In tegenstelling tot de Nederlandse situatie worden in Duitsland de wegenplannen in de wet vastgelegd. In het najaar van 2016 vindt nieuwe wetgeving op dit vlak plaats. De wet wordt dan vervolgens omgezet in een vijfjarenplan (outline investment plan). Daar staat de definitieve dealflow van projecten in. Voor 2016 zit een derde batch PPS-projecten onder de titel The New Generation in de pijplijn.
Elementen hiervan zijn ten eerste het doorvoeren van project bonds, ten tweede de aanpak van federale wegen niet zijnde Autobahn-wegen en ten derde contractering van infrastructuurprojecten voor groot onderhoud en herstel (geen nieuwbouw/uitbreiding) gebaseerd op beschikbaarheid. Met name dit laatste is interessant voor ons omdat wij tot nu toe alleen nieuwbouw/uitbreiding in PPS hebben uitgevoerd en de komende decennia vooral voor groot onderhoud en herstel gesteld staan.”
 
Meerwaardetest
De PPS-projectselectie gaat in Duitsland anders dan in Nederland. “In Nederland wordt een project in het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) opgenomen nadat een maatschappelijke kosten- en batenanalyse (MKBA) is uitgevoerd en budget geregeld is. Daarna wordt in een later stadium gekeken of Design Build Finance en Maintain (DBFM) de meest geschikte contractvorm is. In Duitsland wordt voor ieder project in het Bundesverkehrswegenplan een meerwaardetest uitgevoerd. Deze test is vergelijkbaar met onze Publiek-Private Comparator (PPC). Als hieruit blijkt dat PPS meerwaarde biedt, dan volgt een beoordeling van de projecten op Länder niveau op hun socio-economische context. Daarna gaan ze door als PPS. Deze beoordeling is vergelijkbaar met de MKBA in Nederland. Van ieder project wordt de ratio bepaald van onder meer de kosten voor de bouw, de files en het milieu. Daarnaast worden de ontwikkelingsmogelijkheden van de regio meegenomen in de beoordeling van de maatschappelijke meerwaarde. Het totaalplaatje van de meerwaardetoets en de maatschappelijke meerwaarde bepaalt of het project als PPS op de markt komt.”
 
Rol deelstaten
De voorbereiding van de projecten en de aanbesteding daarvan vinden in de verschillende deelstaten plaats. “Daarbij worden de projectteams in de deelstaten op federaal niveau geadviseerd over de projecten en de meerwaardetoetsen. Er is geen hiërarchisch verband tussen de federale organisatie in Berlijn en de projectteams in de verschillende deelstaten. De deelstaten kunnen dan ook hun eigen plan trekken. Acceptatie en implementatie van PPS vindt plaats op basis van het overtuigen van het nut van deze aanpak van de verschillende deelstaten. Ook het hanteren van de beschikbaar gestelde standaarddocumenten is op basis van vrijwilligheid. Als de uitkomsten van de meerwaardetesten echter eenduidig naar PPS als beste optie wijzen, ligt er druk op de deelstaten om de planning af te ronden.”
Elk jaar worden samengebundelde rapporten over alle projecten in uitvoering per staat ingediend. De focus ligt daarbij op de cijfers en de stand van zaken met betrekking tot de uitvoering.

Tijdelijke rechtbank Amsterdam geopend

Op 4 november 2016 is de tijdelijke rechtbank Amsterdam (bouwdelen E-F aangevuld met tijdelijke nieuwbouw G) geopend.  
Kijk voor meer informatie over dit project op de website van het Rijksvastgoedbedrijf.

World Infra & Energy Summit Madrid

Op het gebied van publiek-private samenwerking (PPS) zijn er jaarlijks veel interessante congressen waar overheden, bouwbedrijven en investeerders de laatste ontwikkelingen bespreken. Tot de onbetwiste toppers behoort het door IJGlobal’s georganiseerde Word Infra and Energy Summit.

De World Infra and Energy Summit werd dit jaar in september in Madrid gehouden. Ruim 250 deelnemers wisselden kennis en ervaring uit over financiële en marktontwikkelingen in Noord- en Zuid-Amerika, Europa en Azië. Nederland mag zich traditioneel verheugen in de belangstelling van veel deelnemers.

PPS-aanpak Nederland
Rijkswaterstaat was een van de deelnemende partijen en verzorgde een van de presentaties tijdens het congres. Uit de reacties van deelnemers kwam naar voren dat de Nederlandse PPS-aanpak goed uitpakt. Het consequente gebruik van een standaardcontract dat periodiek samen met de markt wordt geëvalueerd, gecombineerd met een transparante wijze van communiceren over de productieopgave geeft vertrouwen. De daaruit resulterende dealflow geeft een impuls aan het doen van investeringen in Nederland. Andere landen geven ook aan dat zij interesseerd zijn in wat zij op dit gebied kunnen leren en overnemen.

Onderwerpen
Key items tijdens het congres waren de mismatch tussen de enorme hoeveelheid liquiditeit in de financiële markten en het achterblijvende volume van bancable, investment grade projecten. In opkomende markten kan meer en beter gebruik worden gemaakt van internationale best practises. Vanuit de G20 en de Global Infrastructure Hub worden initiatieven ontplooid om de operationele inzet van PPS te verbeteren en te vergemakkelijken. Andere onderwerpen die tijdens de conferentie passeerden waren het vernieuwde Juncker-plan (de miljarden die onder andere de infrastructuur in met name Oost-Europa een boost moeten geven), duurzaamheid in nieuwe infrastructuren, ontwikkelingen op de financiële markten, disruptieve technologische ontwikkelingen en de impact daarvan op weginfra en landen-specials.

PPS-projecten in de pers

In deze nieuwe rubriek van PPS-Post vindt u een overzicht van artikelen over PPS-projecten op het gebied van infrastructuur en huisvesting die in november op internet zijn gepubliceerd.

Tijdelijke rechtbank beste samenwerkingsproject in de bouw, Cepezedprojects, 9 november 2016.

Tijdelijke rechtbank Amsterdam, Architectuur NL, 17 november 2016.

Bouwopdracht tweede sluis Eefde definitief voor TBI-bedrijven,Cobouw, 22 november 2016.

Aanbesteding sterkere en energieneutrale Afsluitdijk van start, Infrasite.nl, 24 november 2016.

Marktpartijen nu aan zet voor nieuwe landtunnel A16,
28 november 2016.

Genomineerden voor de Nederlandse Bouwprijs 2017 bekend: Hoge Raad, Renovatieprofs.nl, 28 november 2016.

Aanbesteding sterkere en energieneutrale Afsluitdijk van start, Noordtopics.nl, 29 november.

Start aanbesteding A16 Rotterdam, Infrasite.nl, 1 december 2016.

DBFM(O)-projecten

Benieuwd naar meer DBFM(O)-projecten bij het Rijk? Bekijk deze kaart

Colofon

Uitgave en redactie: Ministerie van Financiën, Rijkswaterstaat en het Rijksvastgoedbedrijf

Voor meer informatie over PPS bij het Rijk en eerdere nieuwsberichten ga naar onze

website of mail naar: info@ppsbijhetrijk.nl