< Terug naar overzicht van deze nieuwsbrief

Jaargang 2016 - juni, 7 juli 2016

Vernieuwd toezicht onderzoek besturen en scholen

Vanaf augustus 2017 verandert het toezicht van de onderwijsinspectie. U hebt daarover in eerdere nieuwsbrieven al kunnen lezen. Het schooljaar 2016/2017 gebruiken we nog om met het voorgenomen vernieuwde toezicht ervaring op te doen. In deze nieuwsbrief leest u in het kort wat het vernieuwde toezicht in het algemeen inhoudt, en ook wat er specifiek voor de sector speciaal onderwijs gaat gelden.

 
Over het vernieuwde toezicht wordt ook politiek nog gesproken. We vinden het belangrijk om alle scholen en besturen echter nu al op de hoogte te brengen van de veranderingen, zeker  omdat velen van u al in het schooljaar 2016/2017 ervaring zullen opdoen met onderzoeken volgens het vernieuwde toezicht. Als u meedoet aan zo’n onderzoek, krijgt u rechtstreeks aanvullende informatie van uw contactinspecteur. In de loop van het komende schooljaar zullen wij u blijven informeren over de actuele ontwikkelingen rond het vernieuwde toezicht. 
 
Over het vernieuwde toezicht
“Wat gaat er goed? Wat kan er beter? En wat móet er beter?” Misschien is dat wel de kortste samenvatting van de manier waarop de inspectie toezicht op het onderwijs gaat houden. 
Wat is de kern van het vernieuwde toezicht?
1. Waarborg: basiskwaliteit – Onveranderd is dat de inspectie de basiskwaliteit van onderwijs in Nederland blijft waarborgen.  
2. Stimuleren tot beter - Bovendien willen we actief bijdragen aan een verbetercultuur binnen besturen en scholen, en hen stimuleren de onderwijskwaliteit op een hoger plan te brengen. 
3. Eenduidig toezicht en op maat - In het vernieuwde toezicht sluiten we zo veel mogelijk aan op de eigen ambities van bestuur en school. Het schoolplan vervult daarin een spilfunctie, behalve bij het mbo. 
4. Aansluiten bij verantwoordelijkheid bestuur - Het schoolbestuur is verantwoordelijk voor de kwaliteit en de continuïteit van het onderwijs. Daarom komen bestuur en scholen in het vernieuwde toezicht samen in beeld. 

Waar gaat het vierjaarlijks onderzoek bij besturen en scholen over?
In het vierjaarlijks onderzoek doen we onderzoek op twee niveaus: 
• op het niveau van het bestuur: de kwaliteitszorg en het financieel beheer 
• op het niveau van de scholen: verificatieonderzoek/schoolbezoek, kwaliteitsonderzoek bij eventuele risicoscholen, en op verzoek van het bestuur: onderzoek naar goede scholen.
 
Wat zijn in de praktijk de grootste verschillen met het bestaande toezicht?
Bij de onderzoeken zijn de meest opvallende verschillen in vergelijking met het huidige toezicht: 
- in het (vierjaarlijks) onderzoek komt nu naast de scholen ook  het bestuur in beeld (dat was alleen in het mbo al het geval) 
- de inspectie maakt een onderzoeksplan; daarin wordt een aantal scholen/opleidingen geselecteerd voor onderzoek 
- er zijn drie soorten onderzoek mogelijk op school-/opleidingsniveau: een zogeheten verificatieonderzoek, een onderzoek op verzoek naar goede scholen/opleidingen, en een onderzoek naar risico’s
- een feedbackgesprek maakt standaard deel uit van het onderzoek: op bestuursniveau naar aanleiding van verificatieonderzoeken, op school-/opleidingsniveau als  een onderzoek naar aanleiding van risico’s heeft plaatsgevonden. Bovendien geven inspecteurs aan het einde van elke onderzoeksdag een mondelinge terugkoppeling.
- daarnaast zal de inspectie in de tussenliggende jaren, naast de vierjaarsonderzoeken de overige scholen betrekken in bredere onderzoeken. Bijvoorbeeld om te onderzoeken hoe de praktijk van het burgerschapsonderwijs is, hoe in de overgang tussen primair en voortgezet onderwijs gelijke kansen bevorderd kunnen worden, of hoe passend onderwijs voor docenten en leerlingen praktisch uitwerkt.
- het concept waarderingskader 2017, waarin onder meer een duidelijk onderscheid is gemaakt tussen deugdelijkheidseisen en overige kwaliteitsaspecten.
Bekijk de meest actuele informatie.
 
Wat betekent het vernieuwde toezicht het speciaal onderwijs?
In het voorjaar 2016 hebben drie besturen deelgenomen aan de pilots. In het rapport stimulerend en gedifferentieerd toezicht per bestuur staat de algemene evaluatie inspectiebreed beschreven. Het specifieke deel voor speciaal onderwijs vindt u terug op de website. 
 
Implementatie nieuwe werkwijze in 2016/2017
De directie speciaal onderwijs van de Inspectie van het Onderwijs wil het schooljaar 2016/2017 gebruiken om het toezicht per bestuur verder in te richten. We selecteren ongeveer dertig besturen waarbij het toezicht volgens de nieuwe werkwijze wordt uitgevoerd. Bij de keuze van de besturen kijken wij zoveel mogelijk naar een evenwichtige verdeling over de sector speciaal onderwijs en naar geografische spreiding van de scholen. 
 
Veranderingen toezicht in de komende periode 
Vanwege de invoering van het toezicht per bestuur stopt de inspectie na augustus 2016 met de vierjaarlijkse bezoeken op schoolniveau. Tevens stopt de directie speciaal onderwijs per augustus 2016 met het jaarlijks structureel voeren van een bestuursgesprek. Wel blijven we ieder jaar een risicoanalyse uitvoeren en gaan we ook na augustus 2016 het gesprek met het bestuur aan als we risico’s detecteren. Inspectie neemt begin van het schooljaar 2016/2017 contact met u op. 
Afhankelijk van het risico voeren we al dan niet samen met een financieel inspecteur het bestuursgesprek.  
 
Meer informatie over het vernieuwde toezicht
Wij nodigen u uit verder te lezen op onze website onderwijsinspectie.nl. Hier leest u uitgebreide informatie zoals de concept-onderzoekskaders per sector, het evaluatierapport van de pilots en de internetconsultaties.

Conferentie ‘Van vso naar mbo’ op 7 december 2016

De Inspectie van het Onderwijs organiseert op 7 december 2016 een conferentie over de overgang van het vso naar het mbo en de mogelijkheden om het vso gediplomeerd te verlaten. De conferentie is bedoeld voor personen die betrokken zijn bij examinering in het voortgezet speciaal onderwijs (vso). In onze volgende nieuwsbrief (najaar 2016) leest u meer over de conferentie.

 
Vervolgonderwijs na het vso
Vanaf 1 augustus 2013 is het voortgezet speciaal onderwijs (vso) ingericht in drie uitstroomprofielen. Een van de drie uitstroomprofielen is het profiel ‘vervolgonderwijs’. Voor leerlingen in dit profiel is het onderwijs geen eindonderwijs, maar gericht op doorstroom naar het mbo, hbo en in een enkel geval universiteit. Een diploma is vereist voor de doorstroom naar een vorm van vervolgonderwijs. Binnen het voortgezet speciaal onderwijs zijn er veel wegen die naar een diploma leiden. 

Diplomering in het voortgezet onderwijs
1. Via het examen binnen een vso-school met een examenlicentie.
2. Via het examen van een reguliere vo-school als extraneus examenkandidaat.
3. Via het staatsexamen.
4. Via samenwerking met een VAVO (voor onderwijsniveaus vmbo-tl en hoger).
5. Het bevoegd gezag kan de vmbo-basisberoepsgerichte leerweg, in samenwerking met een ROC/AOC, ook inrichten als een vmbo-basisberoepsgerichte leerweg - leer-werktraject. Dit traject wordt afgesloten met een examen en diploma van het ROC/AOC. Het diploma geeft toegang tot een opleiding op mbo-2 niveau.
6. Het bevoegd gezag kan in plaats van de vmbo-basisberoepsgerichte leerweg, in samenwerking met een ROC/AOC, de entree-opleiding verzorgen. Dit traject wordt afgesloten met een examen en diploma entree-opleiding van het ROC/AOC. Het diploma entree-opleiding (met referentieniveau 2F voor taal en rekenen) geeft toegang tot een opleiding op mbo-2 niveau.

Inspectie ziet vanaf schooljaar 2016/2017 toe op naleving zorgplicht sociale veiligheid

Na een overgangsperiode van een jaar zijn de wettelijke eisen voor sociale veiligheid met ingang van het schooljaar 2016/2017 onderdeel van het toezicht van de inspectie. Hieronder nog even kort de belangrijkste punten op een rij.

 
Per 1 augustus 2015 is de wettelijke bepaling over de sociale veiligheid van leerlingen op school in werking getreden. De bepaling regelt een zorgplicht voor scholen.
 
De zorgplicht betekent dat elke school ervoor moet zorgen dat:
-    Er een veiligheidsbeleid wordt gevoerd.
-    Er monitoring plaatsvindt van de veiligheidsbeleving van leerlingen.
-    Er een coördinator en aanspreekpunt is voor sociale veiligheid.
 
De inspectie ziet toe op de naleving van de zorgplicht van de school voor de sociale veiligheid. Uitgangspunt hierbij is de monitoring door de school. Als de monitoring op tekorten wijst, is het van belang dat de school maatregelen neemt voor verbetering. Als dat onvoldoende het geval is, zal de inspectie het bestuur daarop aanspreken.
 
In de wet staat aan welke eisen de monitoring door de school moet voldoen. Samengevat komt het erop neer dat de monitoring jaarlijks moet worden uitgevoerd en een representatief beeld van de school moet geven. Scholen kunnen zelf het instrument kiezen dat ze voor de monitoring willen gebruiken. Ze kunnen daarvoor gebruik maken van verschillende instrumenten die daarvoor in omloop zijn, als deze aan de wettelijke eisen voldoen.
 
Speciaal onderwijs
De wet is ingegaan per 1 augustus 2015. De inspectie hanteert de nieuwe wettelijke eisen met ingang van schooljaar 2016/2017. In de tussenliggende periode overleggen we met het veld over de nadere inrichting van het toezicht. Voor het (voortgezet) speciaal onderwijs is daarbij een aandachtspunt in hoeverre monitoringsinstrumenten beschikbaar zijn voor alle groepen leerlingen in het speciaal onderwijs. Waar dat niet het geval is, geldt dat de school op andere wijze inzicht verkrijgt in de veiligheidsbeleving van leerlingen zoals in de wet bedoeld. Uitgangspunt blijft dat scholen alles doen wat nodig is om alle leerlingen een veilige omgeving te bieden en een actief en doeltreffend veiligheidsbeleid voeren.
Lees meer over het toezicht op de naleving van de zorgplicht sociale veiligheid.

Excellente Scholen

De afgelopen periode heeft de inspectie bureauonderzoeken uitgevoerd naar alle aangemelde scholen. Hierbij wordt de onderwijskwaliteit onderzocht op basis van gegevens die al bij de inspectie bekend zijn én op basis van de door de school aangeleverde informatie. Het is een voorwaarde voor het predicaat excellent dat een school goed onderwijs biedt. 

 
Hoe ziet het vervolgtraject er uit?
De komende periode worden de dialooggesprekken met de jury gevoerd. De focus ligt hierbij op het excellentieprofiel van de school. De dialoog wordt gevoerd door twee juryleden aan de hand van het aanmeldformulier van de school. Het doel is een eerste kennismaking tussen jury en de school. Vervolgens vindt het jurybezoek plaats in de maanden september en oktober 2016 op de school. Op basis van informatie uit het aanmeldformulier, de dialoog en het jurybezoek wordt er een juryrapport opgesteld. Half januari vindt de onthulling van de predicaten plaats. 
Voor vragen over het traject Excellente Scholen kunt u mailen naar excellentescholen@onderwijsinspectie.nl.

Jaarverslag brengt 2015 in beeld

De inspectie legde afgelopen jaar 2.089 bezoeken af aan scholen en instellingen. Dit blijkt uit het jaarverslag, Jaarbeeld 2015. De inspectie wil met effectief toezicht bijdragen aan beter onderwijs. In het jaarverslag leggen wij verantwoording af over ons toezicht en de organisatie. 

 
In gesprek met het onderwijs
Zo hebben we afgelopen jaar verder gewerkt aan het vernieuwde toezicht dat in augustus 2017 zijn beslag moet krijgen. Met de vernieuwingen in het toezicht sluiten we aan op de politieke dynamiek en ontwikkelingen in het onderwijsveld. Hiertoe gingen we ook uitgebreid in gesprek met belanghebbenden in het onderwijs: besturen, scholen, ouders, leerkrachten en leerlingen.
 
In Jaarbeeld 2015 brengen we niet alleen de informatie over onze organisatie naar buiten. We laten ook vertegenwoordigers uit verschillende onderwijssectoren aan het woord:
- Bert Dekker, directeur-bestuurder van een stichting van elf scholen in het primair onderwijs in de gemeente Ede
- Nelie Groen, directeur Technisch College Velsen, Maritiem College Velsen en Tender College
- Ton Lamers, voorzitter van de Centrale Examencommissie van Artez Hogeschool voor de Kunsten in Enschede
- Ivo Siebum, leverde als leerling van een mbo-instelling vorig jaar een bijdrage aan de Staat van de Leerling 

2015 interactief in beeld gebracht
Het jaarverslag is digitaal beschikbaar als pdf of bekijk het jaarverslag als interactieve webversie.

Colofon

Inspectie van het Onderwijs 

Postbus 2730
3500 GS Utrecht
Vragen over of reageren op de nieuwsbrief? Mail het Loket Onderwijsinspectie.