< Terug naar overzicht van deze nieuwsbrief

Jaargang 2017 - november, 22 november 2017

In deze nieuwsbrief vertellen we u onder meer over ons vernieuwde instellingstoezicht, dat uitgaat van vertrouwen in het bestuur, en over onze onderzoeken naar thema’s op sector- of onderwijsstelselniveau. Ook brengen we graag de handreiking ‘Ruimte in Regels’ onder uw aandacht. Deze brochure geeft richting aan wat wel en niet moet op het gebied van administratie en verantwoorden. Want zoals Rutger Meijer (directeur PO bij de inspectie) aangeeft: ‘’Het gaat er niet om dat je het goede doet voor de inspectie. Het gaat erom dat je het goede doet voor kinderen, ouders en het onderwijs.’’ In dat kader wijzen we u ook graag op een artikel in De Nieuwe Leraar waarin journalist Marion van Weeren haar ervaring met de nieuwe werkwijze van de inspectie beschrijft.
 
Tot slot vertellen we u over de stand van zaken van het nieuwe onderwijsresultatenmodel, de aanpassing van de ontheffingsgronden voor de eindtoets, Exellente Scholen 2018 en de monitoring van sociale kwaliteit. We spannen ons in om de bevragingslast voor scholen zo klein mogelijk te maken. Zo hebben we bijvoorbeeld afspraken gemaakt met de aanbieders van monitoringsinstrumenten over het direct aanleveren van monitoringsgegevens.

Vertrouwen of geïntensiveerd toezicht

Het onderwijs verandert. En het toezicht verandert mee. Vanaf 1 augustus 2017 houden wij op een nieuwe manier toezicht op het onderwijs. We willen besturen 

en scholen blijvend en nadrukkelijker stimuleren. Wat gaat goed? Wat kan beter? En soms, wanneer de basiskwaliteit in het geding is, wat moet beter? Het bestuur is verantwoordelijk voor de onderwijskwaliteit op de scholen en daarom begint en eindigt het vernieuwde toezicht bij het bestuur.
 
Het nieuwe toezicht gaat dus uit van vertrouwen in het bestuur en daarmee in de aansturing van de scholen. Er kan echter aanleiding zijn om het toezicht te intensiveren. Dan wordt extra onderzoek uitgevoerd. Dat extra onderzoek is altijd maatwerk, op basis van de situatie die aangetroffen is. Zo kunnen we bijvoorbeeld een herstelopdracht geven, omdat een school niet aan de norm voldeed. Die herstelopdracht kan in het ene geval geen vervolg krijgen, omdat er vertrouwen is in de afhandeling door het bestuur, maar in een ander geval kan de inspectie het toezicht juist intensiveren. Wanneer dit voor u niet duidelijk is, dan kunt u ons altijd om een toelichting vragen.

Welke themaonderzoeken doet de inspectie dit schooljaar?

Naast het vierjaarlijks onderzoek bij bestuur en scholen, doen we ook onderzoek naar het onderwijsstelsel. We rapporteren gevraagd en ongevraagd over ontwikkelingen binnen het onderwijs, en we kaarten onderwerpen aan die maatschappelijke en politieke aandacht verdienen. Dit gebeurt voor elke sector en ook sectoroverstijgend. We focussen ons ieder jaar op bepaalde thema’s. Deze thema’s komen voort uit een afweging van signalen, nieuw wetenschappelijk onderzoek, trends en ontwikkelingen. Ook hanteren we een meerjarenplanning in afstemming met het onderwijsbeleid.  

 
Binnen het primair onderwijs richten we ons de komende tijd op onderstaande thema’s. We rapporteren over deze thema’s op stelselniveau, niet op schoolniveau. Dat betekent dat we op schoolniveau geen oordelen afgeven, maar aan het eind van het themabezoek een reflectiegesprek hebben met de school. 
 
De basis op orde: rekenen en wiskunde 
Dit onderzoek doen we zowel in het primair, voortgezet als speciaal onderwijs. We willen namelijk op stelselniveau inzichtelijk maken welke oorzaken een rol spelen bij de – in internationale vergelijkingen - neergaande trend in de rekenprestaties. Ook willen we nagaan wat wel en niet werkt om de prestaties op het gebied van rekenen en wiskunde te verbeteren. We hopen zo beleidsmakers, besturen en scholen te stimuleren tot verbetering van ons reken- en wiskundeonderwijs. 
 
Dyslexie 
Het aantal dyslexieverklaringen is de afgelopen jaren toegenomen. We onderzoeken hoe dit komt. Hierbij besteden we aandacht aan verschillen in de verstrekking van dyslexieverklaringen en naar mogelijke oorzaken hiervoor. Hierbij besteden we aandacht aan de kwaliteit van het lees- en spellingonderwijs en aan andere factoren die mogelijk een rol spelen bij de toekenning van de diagnose dyslexie. Hiermee willen we inzicht geven in de oorzaken van de toename, zodat vervolgens gericht nader onderzoek kan worden gedaan of gerichte (beleids)interventies kunnen plaatsvinden.
 
Lerarenkracht (didactisch handelen)
De kwaliteit van het didactisch handelen is cruciaal voor de kwaliteit van het onderwijs. Dit schooljaar kijken we naar de aspecten taakgerichtheid, betrokkenheid van leerlingen en feedback. Daarnaast zetten we – samen met een observant van de school - de visie van de school en eigen ambities op het gebied van didactisch handelen naast de waargenomen praktijk en reflecteren hierop met de school. 
 
Op naar het VO! 
De overgang van het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs is een belangrijk moment als het gaat om het bieden van gelijke kansen. We bespreken het adviseringsproces aan de hand van drie reële casussen. We reflecteren met de school op welke afwegingen daarbij een rol spelen en op welke wijze de school een bijdrage kan leveren aan het bevorderen van kansengelijkheid. Ook inventariseren we op stelselniveau knelpunten en belemmeringen die basisscholen ervaren bij de advisering en de overgang naar het voortgezet onderwijs.
 
Scholen kunnen naast deze specifieke themabezoeken nog te maken krijgen met andere op het onderwijsstelsel gerichte onderzoeken. De inspectie voert deze onderzoeken zelf uit, of laat deze uitvoeren door externe onderzoekers. Het gaat om:
• Voorschoolse educatie: bereik, resultaatafspraken en afstemming toezicht kinderopvang en voorschoolse educatie
• Peil.onderwijs (vroeger PPON): niveau taal en rekenen, Engels einde basisschool en mondelinge  taalvaardigheid einde speciaal (basis)onderwijs
• Onderzoek naar de One Tierbestuursvorm
• Sociale kwaliteit
• Lerarentekort

Jaarwerkplan 2018
In ons Jaarwerkplan 2018 kunt u uitgebreid lezen over de thematische onderzoeken in 2018. Het is mogelijk dat er naar aanleiding van de actualiteit nog onderwerpen bij komen. U kunt het Jaarwerkplan 2018 downloaden op onze website.

Handreiking ‘Ruimte in Regels’ over administratie en verantwoording

Wat schrijft de wet eigenlijk voor over administratie en verantwoording? Welke regels zijn er en vooral: hoeveel ruimte hebben scholen en leraren? Dat blijkt niet altijd voor iedereen duidelijk te zijn en die onduidelijkheid kan leiden tot onnodige regeldruk en overbodig werk. Samen met het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap hebben we daarom een handreiking geschreven over administratie en verantwoording in het onderwijs. Deze brochure ‘Ruimte in Regels’ is onlangs aan alle basisscholen gestuurd.  

 
De handreiking maakt helder over welke zaken scholen zich op basis van de onderwijswetten moeten kunnen verantwoorden. Daarnaast bevat het veelgehoorde vragen en antwoorden rond dit onderwerp. Zoals: ‘Zijn groepsplannen verplicht?’ of ‘Zijn er voorschriften voor hoe ik de dagplanning vastleg?’ De dilemmakaartjes kunnen vervolgens een goed middel zijn om in teamverband te bespreken wat er wordt geadministreerd en waarom en wat je als team kunt doen om onnodige administratieve lasten terug te dringen.  
 
Lees meer over de brochure 'Ruimte in Regels' op onze website. Op de website leraar.nl vindt u een korte film over de brochure.

Artikel over de stimulerende werking van het nieuwe toezicht in tijdschrift De Nieuwe Leraar

Ook in dit artikel gaat het om niet klakkeloos administreren, maar wel om een koers uitzetten, analyseren, evalueren en op basis daarvan waar nodig de koers bijstellen. Journalist Marion van Weeren liep een dag mee tijdens een inspectiebezoek. Ze schreef erover in de onlangs verschenen uitgave van het tijdschrift De Nieuwe Leraar (DNL). In het artikel beschrijft ze de nieuwe werkwijze van de inspectie en concludeert dat scholen het inspectiebezoek niet hoeven te vrezen, maar het juist als stimulerend kunnen beschouwen. Lees het artikel 'Zacht op de relatie, hard op de inhoud' op de website van De Nieuwe Leraar.

Excellente Scholen 2018: aanmeldingsperiode gestart

Al meer dan 600 scholen hebben in de afgelopen jaren deelgenomen aan het traject Excellente Scholen. Scholen melden zich aan bij de onafhankelijke jury, omdat zij het predicaat zien als een vorm van erkenning en waardering voor hun prestaties. Daarnaast zien zij het als een uitdaging om hun onderwijs voortdurend tegen het licht te houden en verder te ontwikkelen. Het belangrijkste doel van Excellente Scholen is om de onderwijskwaliteit in Nederland te verbeteren door kwaliteit zichtbaar te maken en over te dragen. Van woensdag 1 november 2017 tot en met donderdag 1 februari 2018 kunnen scholen zich aanmelden voor het nieuwe trajectjaar: Excellente Scholen 2018.

Meer informatie over Excellente Scholen 2018 en de aanmeldingsprocedure vindt u op de website excellentescholen.nl.

Ontheffingsgronden aangepast

De beleidsregel ontheffingsgronden eindtoetsing po is op 5 juli 2017 aangepast. Leerlingen met een IQ lager dan 75 zijn niet langer wettelijk verplicht om een eindtoets basisonderwijs te maken. U vindt de beleidsregel ontheffingsgronden eindtoetsing po op de website wetten.nl.

Stand van zaken nieuw onderwijsresultatenmodel po

Zoals u weet ontwikkelen wij op dit moment een nieuw model waarmee we de onderwijsresultaten in het primair onderwijs gaan beoordelen. Mede door een brede inventarisatie van de wensen in het onderwijsveld zijn we een stap verder met de uitwerking van het nieuwe model. De contouren zijn nu helder. 

We streven ernaar om vanaf 2019 met het nieuwe model te gaan werken. Tot die tijd werken we hard aan het verder uitwerken van het model. In komende nieuwsbrieven informeren we u over de vorderingen. Op onze website leest u meer over het nieuwe onderwijsresultatenmodel.

Jaarlijkse monitoring sociale veiligheid & aanleveren gegevens

Scholen moeten de sociale veiligheid elk jaar monitoren. Als de uitkomst op tekorten wijst, is het van belang dat de school maatregelen neemt en het veiligheidsbeleid aanpast. Scholen moeten er ook voor zorgen dat wij de jaarlijkse monitorgegevens ontvangen. Het gaat daarbij om het gemiddelde beeld van een school. Dit is vastgelegd in de Wet sociale veiligheid. 
 
Hoe aanleveren?
Scholen zijn vrij in de keuze van het monitorinstrument waarmee ze de veiligheidsbeleving van leerlingen monitoren. Het instrument moet wel aan de wettelijke eisen voldoen. Om de belasting voor scholen zo laag mogelijk te houden hebben we afspraken gemaakt met een aantal aanbieders van deze instrumenten over het aanleveren van de gegevens aan de inspectie. Als een school het instrument van één van deze aanbieders gebruikt (en de school zijn aanbieder toestemming gaf voor levering) hoeft de school verder niets te doen. Het blijft wel de verantwoordelijkheid van schoolbesturen ervoor te zorgen dat scholen aan de wettelijke leveringsplicht voldoen.
 
Wanneer aanleveren?
Het aanleveren van monitorgegevens van dit schooljaar (2017/2018) kan tot en met de zomer van 2018. De aanbieder van uw instrument kan u informeren over de periode waarin de monitor wordt afgenomen. En ook over het moment wanneer de aanbieder de gegevens bij ons aanlevert. Meestal is dat aan het eind van het schooljaar 2017/2018.
 
Aanleveren gegevens vorig schooljaar
Het aanleveren van de gegevens uit schooljaar 2016/2017 was mogelijk tot 1 november 2017. Niet alle schoolbesturen hebben dat gedaan. We zullen de besturen voor wie dit geldt, erop wijzen dat de gegevens voor de monitoring in schooljaar 2017/2018 bij ons aangeleverd moeten worden.  
Wilt u meer weten over de jaarlijkse monitoring en aanlevering van de gegevens? Kijk dan op onderwijsinspectie.nl

Terugdringen bevragingslast voor besturen en scholen

Besturen en scholen ontvangen vragenlijsten van ons. We gebruiken de ingevulde vragenlijsten voor onder andere risico-inschatting en voor onderzoek naar de staat van het onderwijs en thema’s. We streven ernaar de bevragingslast voor besturen en scholen zo laag mogelijk te houden. Daarom onderzoeken we hoe hoog de bevragingslast voor scholen is en wat we kunnen doen om die te beperken. Waar dat kan halen we gegevens uit BRON of maken we het mogelijk dat scholen en besturen data rechtstreeks aanleveren, bijvoorbeeld aan DUO. Hierdoor zagen we vorig jaar een lichte daling van de bevragingslast ten opzichte van 2015. In 2016 ontving 66% van de basisscholen geen vragenlijst van ons. In 2015 was dit 58%. Het aantal scholen dat maar 1 vragenlijst ontving daalde van 36% naar 26%. 

 
We zien ook dat er scholen zijn die voor verschillende onderzoeken een vragenlijst ontvingen. Ongeveer 8% van de scholen ontving meer dan 2 vragenlijsten. Dit is 1,8% meer dan het jaar daarvoor.
 
In het speciaal basisonderwijs zagen we de bevragingslast helaas stijgen. Alle sbo-scholen ontvingen in 2016 een vragenlijst. 78% ontving 1 vragenlijst, 6% ontving 2 vragenlijsten en 16% ontving 3 vragenlijsten. In 2015 kreeg 64% 1 vragenlijst en 36% 2 vragenlijsten. De verklaring hiervoor is dat we voor de risico-inschatting in het speciaal basisonderwijs vaak aanvullende gegevens nodig hebben die niet in BRON staan. Bijvoorbeeld het IQ van een leerling. We onderzoeken nu of we deze gegevens ook via een andere weg kunnen krijgen, zodat we ook deze bevraging terug kunnen dringen.

Colofon

Loket

088-669 60 60
(ma-vr 09:00 - 17:00 uur)