Nieuwsbrieven & e-mailattenderingen

< Terug naar overzicht van deze nieuwsbrief

1 augustus 2017

ANVS per 1 augustus 2017 een zelfstandig bestuursorgaan

De ANVS is per 1 augustus 2017 een zelfstandig bestuursorgaan (zbo). Vanaf dat moment nam de ANVS de uitvoeringsbevoegdheden op het gebied van nucleaire veiligheid en stralingsbescherming over van de minister van Infrastructuur en Milieu (IenM). Een zbo voert zelfstandig overheidstaken en valt niet direct onder het gezag van een ministerie. In deze rechtsvorm wordt de onafhankelijkheid van de ANVS het beste geborgd. Volgens de bestuursvoorzitter van de ANVS Jan van den Heuvel verandert er voor de medewerkers en de buitenwereld niet veel. ‘Sinds de oprichting werken we al als een zbo.’

Het kabinet besloot op 1 januari 2014 tot de oprichting van de ANVS als een zbo. De verdragen van het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) en EU-regelgeving vormden de aanleiding daarvoor. Deze verplichten de verdragslanden om een zelfstandige autoriteit op te zetten. ‘De basisgedachte voor dit besluit was om goed onderscheid te maken tussen de verantwoordelijkheid voor alles op het gebied van energiepolitiek aan de ene kant en veiligheid aan de andere kant’, aldus Van den Heuvel.

Energiebeleid
Het zbo bestaat alleen uit het bestuur van de ANVS en wordt gevormd door Jan van den Heuvel en Marco Brugmans als plaatsvervangend bestuursvoorzitter. De medewerkers worden door de minister van IenM ter beschikking gesteld aan het zbo en zij vallen onder het gezag van het bestuur. Dit is geregeld in de Kaderwet zbo’s en verder ingevuld en aangescherpt door de ANVS-wet. ‘Bij veel zbo’s kan de minister beleidsregels stellen’, zegt Van den Heuvel. ‘Maar onze minister kan dat niet, in de ANVS-wet is die mogelijkheid uitgesloten. Verder kan de minister alleen besluiten vernietigen als ze in strijd zijn met het recht. Het vernietigen van besluiten wegens strijd met het algemeen belang is ook uitgesloten, omdat daar het energiebelang in zou kunnen schuilen. Het zou dan denkbaar zijn dat er concessies worden gedaan aan de veiligheid vanwege het energiebeleid van een land.’

Politiek verantwoordelijk
De minister is politiek verantwoordelijk voor het functioneren van de ANVS. Daarbij gaat het er om dat besluiten goed tot stand komen en dus niet in strijd zijn met het recht. Het bestuur van de ANVS gaat over de inhoud van de besluiten. ‘De ANVS houdt haar beleidsadviserende rol, er is geen beleidsdirectie bij het ministerie van IenM gekomen’, licht Van den Heuvel toe. ‘Ook bij een Algemeen Overleg houden wij onze adviserende taak. Omdat de minister politiek verantwoordelijk is, moet zij voortdurend op de hoogte zijn van de besluiten die we nemen. Maar dat is heel iets anders dan wanneer we een beleidsdirectie zouden zijn, waarbij de minister ook verantwoordelijk is voor de inhoud.’

Mandaten
Voor de buitenwereld en de medewerkers verandert er niet veel. Van den Heuvel: ’De minister heeft mij bij de oprichting van de ANVS op 1 januari 2015 een aantal mandaten verstrekt, waardoor we de facto al als een zbo functioneren. Dat zie je in de brieven die de minister naar de Tweede Kamer stuurt. Daar spreekt ze over de ANVS als een zelfstandige organisatie met veel deskundigheid en niet als een ambtelijke dienst. Op basis van onze adviezen neemt zij haar besluiten. Maar we moeten natuurlijk wel verantwoording afleggen over hoe we ons geld besteden. Dat kunnen we alleen goed doen als onze interne informatiehuishouding op orde is. Daar hebben we nu ervaring mee opgedaan en verbeteringen in aangebracht, zodat we er straks helemaal klaar voor zijn om aan alle eisen te voldoen die aan een zbo worden gesteld.’

Eén organisatie
Tot 2015 was de Nederlandse overheidsorganisatie voor nucleaire veiligheid, stralingsbescherming en crisismanagement versnipperd. Er waren twee redenen voor de oprichting van de ANVS: onafhankelijkheid en bundeling van kennis. De ANVS is gevormd door het samenvoegen van de Programmadirectie Nucleaire Installaties en Veiligheid en het Team Stralingsbescherming van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland van Economische Zaken en de Kernfysische Dienst en het Team adviesnetwerken (nucleair) van de Inspectie Leefomgeving en Transport van IenM. Van den Heuvel: ‘We zijn er in geslaagd om hier één organisatie van te maken. Dat blijkt ook uit het onlangs gehouden medewerkersbelevingsonderzoek. De medewerkers voelen zich echt ANVS’er.’

Voorbeeld
Door de oprichting van de ANVS zijn de drie S’en – safety, security en safeguards – bij elkaar in één organisatie ondergebracht. Volgens Van den Heuvel heeft de ANVS daarmee een voorbeeldfunctie. ‘Met name safety en security raken meer met elkaar verbonden. Vanwege de externe dreigingen is het steeds belangrijker dat die expertises bij elkaar in één huis zitten en zoveel mogelijk geïntegreerd zijn. Bij veel buitenlandse regulators is dit nog gescheiden. Heel lang voldeden we niet aan de internationale eisen van onafhankelijkheid, maar nu wel. Door het gekozen model zijn we nu juist een voorbeeld voor veel landen in de wereld.’

Lees meer:
Taken ANVS

Jodiumdistributie in Schagen succesvol dankzij goede voorbereiding

De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) meldde op 8 maart 2016 aan de Tweede Kamer dat zij voor alle doelgroepen die er baat bij hebben, jodiumtabletten beschikbaar stelt. Deze landelijke predistributie wordt uitgevoerd in oktober 2017. Het ministerie bereidt daartoe onder andere een zorgvuldig communicatietraject voor. De gemeente Schagen deelde eind vorig jaar in samenwerking met de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord en de GGD Hollands Noorden al jodiumtabletten uit, in het kader van de operationele voorbereiding op een mogelijk stralingsongeval. Burgemeester Marjan van Kampen vertelt waarom dit succesvol verliep.    

De jodiumtabletten werden in Schagen, waar ook Petten onder valt, uitgedeeld binnen een straal van vier kilometer rondom de Hoge Flux Reactor in Petten aan inwoners tot en met 40 jaar en alle zwangere vrouwen. De ANVS houdt toezicht op de veiligheid van de reactor en constateert geen onveilige situaties, maar de gemeente wil goed voorbereid zijn voor het geval er toch iets gebeurt. ‘De reactor staat er al vijftig jaar’, zegt Van Kampen. ‘Hoe geloofwaardig ben je dan als je ineens pillen gaat uitdelen? We hebben daarom met onze ketenpartners de tijd genomen om dit initiatief zorgvuldig voor te bereiden en goed aan onze inwoners uit te leggen waarom wij dit doen.’

Burgermoeder
De gemeente en de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord hebben eerst de doelgroepen in kaart gebracht. ‘We hebben alle inwoners binnen de zone van vier kilometer persoonlijk een brief gestuurd en uitgenodigd voor een inloopavond’, aldus Van Kampen. De burgemeester was in haar rol van ‘burgermoeder’ bij de inloopavonden aanwezig om de boodschap uit te leggen en toe te lichten en om vragen te beantwoorden. ‘De opkomst was goed en er werden veel vragen gesteld’, zegt ze. ‘Mensen van boven de veertig wilden bijvoorbeeld weten waarom zij geen pillen krijgen.’ Na afloop van de inloopavonden kregen de inwoners tot en met veertig jaar binnen de zone van vier kilometer de pillen thuisgestuurd. In de recreatieparken zitten ’s zomers veel toeristen. De eigenaren van de parken binnen de zone kregen daarom een voorraad jodiumtabletten om daar op te slaan. En de eigenaren van vakantiehuisjes die in het buitenland wonen, kregen allemaal persoonlijk een brief waarin stond dat ze de jodiumtabletten op het gemeentehuis konden ophalen.

Succes
Volgens Van Kampen verliep de jodiumdistributie in haar gemeente succesvol. ‘Dat kwam omdat we vooraf een goede analyse hebben gemaakt van de doelgroepen’, vertelt ze. ‘Je moet eerst in kaart brengen wat voor objecten er in de gemeente zijn en welke je van een voorraad wil voorzien. Tijdens een inloopavond kwamen we er bijvoorbeeld achter dat agrarische bedrijven meer pillen nodig hebben omdat ze soms wel met 40 of 50 seizoensarbeiders werken. Dat hadden we van te voren niet bedacht. En verder is het belangrijk om ruim de tijd te nemen voor de voorbereiding. Wij zijn ruim een half jaar van te voren al begonnen met het voeren van gesprekken om draagvlak te krijgen. Ik vond dat soms heel lang duren en omslachtig. Maar dit heeft er wel toe geleid dat de boodschap goed kon landen. Veel mensen reageerden dan ook laconiek. De lange voorbereiding maakt dit traject tot een succes.’

Informatie
Gemeenten kunnen met vragen over de jodiumtabletten terecht bij het ministerie van VWS. ‘In de week van de landelijke distributie staat een responsteam klaar om te reageren op vragen en onverwachte gebeurtenissen’, zegt Michiel Hoorweg, coördinator crisisbeheersing bij dit departement. Het ministerie bereidt verschillende communicatieactiviteiten voor rond de landelijke predistributie. ‘Naast de informatie die mensen bij het doosje tabletten ontvangen, gaat het onder andere om advertenties, een website en een informatielijn’, vertelt Hoorweg. ‘Ter voorbereiding wil het ministerie zorgen voor goede informatie voor een brede groep betrokkenen, waaronder burgemeesters, veiligheidsregio’s, GGD’en, gemeenten, huisartsen, apothekers en verloskundigen.’

Lees meer:
- Factsheet jodiumprofylaxe op Rijksoverheid.nl
- Vragen en antwoorden over jodiumtabletten op de website van Schagen

Maatregelen nucleaire veiligheid internationaal gewaardeerd

Het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) organiseerde van 27 maart tot en met 7 april 2017 in haar hoofdkantoor in Wenen de zevende toetsingsconferentie van het Verdrag nucleaire veiligheid. Ginevra Delfini, coördinator beleid nucleaire veiligheid bij de ANVS, nam hier als rapporteur van een landengroep aan deel. ‘Nederland heeft maar één kerncentrale, maar is internationaal erg actief.’

Het Verdrag nucleaire veiligheid trad in 1996 in werking, met als doel om na de kernongevallen in Three Miles Island en Tsjernobyl wereldwijd de nucleaire veiligheid naar een hoger niveau te tillen. De 90 landen die het verdrag hebben ondertekend, rapporteren om de drie jaar over de naleving van de bepalingen van het verdrag. De andere landen kunnen op de nationale rapporten reageren en schriftelijke vragen stellen, die ook schriftelijk moeten worden beantwoord. Na deze ronde volgt de tweewekelijkse conferentie in Wenen, waarin de landen hun rapport presenteren. Dit jaar waren hier zo’n 80 landen bij aanwezig, dat is meer dan in andere jaren. ‘De president van de review meeting had daar ook echt een speerpunt van gemaakt’, vertelt Delfini. ‘Hij had naar alle landen een brief gestuurd om ze te herinneren aan de verplichting uit het verdrag om actief aan de conferentie deel te nemen.’

Actief
Tijdens de conferentie vergaderden de landen in zeven groepen van elk elf tot dertien landen, met per groep een voorzitter, een vicevoorzitter, een coördinator en een rapporteur. ANVS-directeur Marco Brugmans was voorzitter van één van de landengroepen en Ginevra Delfini was rapporteur bij een andere groep. Tijdens deze conferentie is voor het eerst per land een Country Review Report vastgesteld, waarin onder andere de aan het betreffende land toegekende uitdagingen, aanbevelingen, goede prestaties en goede praktijken zijn vermeld. Delfini had als rapporteur de taak om deze rapporten van te voren voor de elf landen in haar groep voor te bereiden en ze vervolgens af te maken aan de hand van de vragen en de discussie in de landengroep.

Veiligheid
Hoe wordt er tegen Nederland aangekeken als het gaat om nucleaire veiligheid? Volgens Delfini doen we het internationaal over het algemeen goed. ‘Nederland heeft een klein nucleair programma met maar één kerncentrale, maar is internationaal toch erg actief.’ De kerncentrale Borssele heeft in het buitenland qua veiligheid een goede naam. Delfini: ‘De tienjaarlijkse evaluaties worden uitgevoerd sinds de jaren ’80 en hebben geleid tot forse aanpassingen, waardoor de kerncentrale steeds veiliger is geworden. Voorbeelden van maatregelen die in het kader van de tienjaarlijkse evaluatie in het verleden zijn geïmplementeerd, zijn de installatie van waterstofrecombinatoren, die het risico op explosies door waterstof teniet doen, en het onderbrengen van veiligheidsystemen in speciale bunkers, bestand tegen allerlei externe invloeden zoals aardbevingen en overstromingen. In de kerncentrale Borssele waren de recombinatoren en de bunker al in de jaren ’90 geïnstalleerd. In de kerncentrale in Fukushima was dat niet het geval. Internationaal worden deze maatregelen zeer gewaardeerd.’

Lees meer:
Rapport voor de 7de internationale toetsingsconferentie Verdrag Nucleaire Veiligheid

Colofon

Dit kwartaalbericht is een uitgave van de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming