< Terug naar overzicht van deze nieuwsbrief

Jaargang 2016, Nummer 30, 16 december 2016

Met deze Nieuwsbrief informeren wij administrateurs, controllers, toezichthouders e.a. over recente ontwikkelingen rond het thema jaarverslaggeving in het onderwijs.
Deze Nieuwsbrief is informatief van aard en er kunnen dan ook geen rechten aan worden ontleend.

XBRL en uw jaarrekening (vervolg)

Alle testen voor de uitbreiding van XBRL naar de volledige jaarrekening zijn succesvol afgerond. Het is nu mogelijk om voor alle posten een toelichting te geven, met keuze uit een toelichtiende tabel op tekst. Ook de grondslagen, de niet uit de balans blijkende verplichtingen etc. kunnen nu worden opgenomen. Tenslotte is ook de WNT-rapportage aangepast aan de meest recente WNT-regelgeving. Dat betekent dat verder wordt gewerkt naar het beschikbaar stellen van de XBRL-module voor de volledige jaarrekening, zoals die vanaf het verslagjaar 2016 zal gelden.
De wettelijke grondslag hiertoe wordt binnenkort gelegd door aanpassing van de Regeling jaarverslaggeving onderwijs. Voor het verslagjaar 2016 blijft de papieren versie van de jaarrekening naast deze elektronische aanlevering nog bestaan. De komende jaren wordt bezien of de XBRL-versie kan dienen als de formele versie van de jaarrekening. Maar daarvoor zijn nog enkele verdere stappen nodig, waaronder de controleverklaring. Dat komt dus later aan de orde.
De taxonomieversie waarmee u uw jaarrekening 2016 kunt opstellen en (straks) indienen komt op 24 februari 2017 beschikbaar. Tijdens een Verantwoordingsronde die begin 2017 door het land wordt gehouden wordt de taxonomie gedemonstreerd aan alle geïnteresseerden. Zie verderop in deze Nieuwsbrief.

Onderwijsaccountantsprotocol 2016

De inspectie heeft bericht dat de definitieve versie van het onderwijsaccountantsprotocol OCW/EZ 2016 nu beschikbaar is op de website van de Inspectie van het Onderwijs, www.onderwijsinspectie.nl in de map Onderwerpen in de rubriek Financieel toezicht.
U kunt het accountantsprotocol rechtstreeks raadplegen via de link: https://www.onderwijsinspectie.nl/onderwerpen/financieel-toezicht/documenten/publicaties/2016/12/07/onderwijsaccountantsprotocol-ocw-ez-2016

Daarbij brengt zij nog het volgende onder de aandacht:
- Aanbestedingen
Er is besloten om voor de controle op de aanbestedingen over het jaar 2016 weer terug te keren naar de werkwijze zoals beschreven in het onderwijsaccountantsprotocol OCW/EZ 2015.
- LWOO/PRO
De indicatiestellingen voor LWOO/PRO moeten wel gecontroleerd worden (onderdeel bekostigingsonderzoek VO).
- Voorbeelden controleverklaringen en assurance-rapporten
In het protocol zijn de voorbeelden van de controleverklaringen en de assurancerapporten nog niet opgenomen omdat hierover nog een vaktechnische afstemming plaatsvindt met de vertegenwoordigers van de NBA en een aantal accountantskantoren. De inspectie heeft toch gemeend om het bijna complete protocol beschikbaar te stellen aan het onderwijsveld, zodat hiervan alvast kennis kan worden genomen. In de tussentijd wordt verder gewerkt aan de voorbeelden van de controleverklaringen en de assurance-rapporten en als ook deze zijn verwerkt in het protocol dan ontvangt u bericht dat het complete protocol beschikbaar is. Deze complete versie wordt dan beschikbaar gesteld op de website van de inspectie en is tevens de bijlage bij de ministeriële regeling die in de Staatscourant wordt gepubliceerd.

Accountantskosten bij kleine(re) instellingen

Van meerdere kanten wordt melding gemaakt van een forse stijging van de accountantskosten bij met name de kleinere instellingen in de sectoren PO en VO. Een stijging van 20% wordt genoemd, maar ook een stijging van 100% komt in een enkel geval voor.
Volgens accountants zou de stijging in belangrijke mate zijn te relateren aan een toename in de wettelijke controlevoorschriften aan de kant van OCW, maar het is de vraag of die relatie met de gestegen regelgeving zo recht-toe-recht-aan is te leggen. De voorschriften in het Onderwijsaccountantsprotocol voor dit jaar zijn nl. nagenoeg conform hetgeen ook eerder gold. Alleen bij de nieuwe maatwerk bekostiging in het voortgezet onderwijs is sprake van een aanpassing in de regelgeving. Maar ook dan is dat niet zo groot.
Wij denken daarom dat de stijging van de tarieven eerder aan andere oorzaken valt toe te schrijven en een gevolg is van marktontwikkelingen. U hebt waarschijnlijk gelezen dat met name kleinere gemeenten nauwelijks nog een accountant kunnen vinden om de boeken te controleren.
Ook is het zo dat het aantal accountants afneemt, wat ook een prijsopdrijvende werking heeft. Tenslotte kan ook de aanscherping van de beroepsvereisten vanuit de accountantsbranche zelf worden genoemd. De oorzaak van de kostenstijging ligt dus - zo denken wij - ergens tussen de genoemde oorzaken in.

Naar een ander bestuursverslag?

Naast de jaarrekening is ook het bestuursverslag een voorgeschreven onderdeel van de jaarverslaggeving. Veel instellingen besteden behoorlijk wat tijd en aandacht (en kosten) aan het maken van een goed bestuursverslag. Deze zien er dan ook vaak fraai uit. Een van de doelstellingen van het bestuursverslag is om te dienen als communicatie-instrument met de eigen omgeving. De zogeheten stakeholders dus. De inrichting en vormgeving worden in grote mate bepaald door de instellingen zelf aangezien de inrichtingsvoorschriften alleen op hoofdlijnen zijn gegeven. Afgezien van de tijd, moeite en kosten die jaarlijks worden besteed aan het maken van het bestuursverslag, blijkt dat de interesse van het lezerspubliek daaraan soms omgekeerd evenredig is. Bovendien bevat het huidige bestuursverslag veel informatie die ook - beter en actueler - op de website is te vinden. Van meerdere kanten is de vraag gesteld of het bestuursverslag in de huidige vorm niet toe is aan een vernieuwingsslag. OCW gaat daarover graag met u in gesprek en dit onderwerp komt op de agenda van de Verantwoordingsronde 2017. Zie verder in deze Nieuwsbrief.

WNT

Net als vorige jaren stuurt OCW aan het eind van het jaar een brief om de onderwijsinstellingen te informeren over de WNT. Hierin is ook een passage opgenomen over de opname van de WNT-gegevens in het jaarverslag en de digitale aanlevering via XBRL. De brief verschijnt voor het einde van dit jaar, dus let op uw brievenbus.

Verantwoordingsronde 2017

De jaarlijkse verantwoording in de jaarrekening en het bestuursverslag is en blijft een onderwerp met vele kanten. Naast het louter technische aspect (zoals XBRL) is er altijd discussie over de inhoud, reikwijdte, de omvang en vormvan de jaarverslaggeving. Die discussie speelt zowel bij de regelgeving, bij de opstellers (instellingen) als bij de lezers (gebruikers, toezichthouders). Er worden prijzen uitgereikt voor de beste jaarverslagen en aan de andere kant horen we klachten dat er nu net niet in staat wat men graag zou willen weten. Ook de vorm en de wijze van publiceren (papier <> website) en het verdere gebruik verdienen de aandacht. Die discussie speelt niet alleen in het onderwijs maar ook andere sectoren zoals de zorg, woningcorporaties, gemeenten. OCW beseft dat met name aan het bestuursverlag het nodige valt te verbeteren en te harmoniseren, maar gaat daarover graag met instellingen in gesprek.
Daarom organiseert OCW/DUO de Verantwoordingsronde 2017 met sectorgerichte bijeenkomsten in het land. Naast de inhoudelijke discussie over het jaarverslag (bestuursverslag) willen we bestuurders en medewerkers ook informeren over praktische zaken rond het thema verantwoording, zoals de nieuwe WNT-bepalingen, de aanpassingen van de FSR-tabel (HO), en vernemen wat uw eigen ervaring is met de Continuïteitsparagraaf. De bijeenkomsten zijn sectorgericht: PO/VO, MBO, HO en apart voor Samenwerkingsverbanden Passend onderwijs. Zij vinden plaats in de eerste maanden van het jaar 2017. Om zoveel mogelijk instellingen de gelegenheid te geven deze bijeenkomsten bij te wonen zullen zij worden gehouden op meerdere plaatsen door het land. Het is de bedoeling dat 's ochtends wordt gediscussieerd over beleidsmatige verantwoordingsthema's, en dat na de lunch voor de liefhebbers een demonstratie plaatsvindt van de XBRL-jaarrekening. Zie het onderdeel XBRL eerder in deze Nieuwsbrief. Zo kunnen deelnemers zelf kiezen welk deel van het programma ze willen bijwonen, beide delen kan natuurlijk ook.

Voor de organisatie daarvan zijn we nog op zoek naar instellingen in de sectoren PO en VO in de provincies Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Noord-Brabant, Flevopolder, Zeeland en Zuid-Holland die gelegenheid hebben en bereid zijn om eenmalig voor een groep van ongeveer 40 personen uit deze sectoren als gastheer op te treden. Aanmelden kan bij j.gennes@minocw.nl
In de loop van januari komen er nadere berichten met de gespreksonderwerpen, data en locaties. Mocht u een nog niet genoemd verantwoordingsthema op de agenda willen plaatsen, dan kunt u dat doorgeven aan het bovengenoemde mailadres.

Een tijd van komen en een tijd van gaan

De afgelopen jaren heeft ondergetekende zich ingezet om de jaarrekening in het onderwijs niet alleen inhoudelijk te regelen maar dat ook een gezicht te geven. Eind dit jaar is het tijd om het stokje over te geven. Dan wordt de heer Ber van Zanen vanuit het departement verantwoordelijk voor de inrichting en werking van de jaarlijkse verantwoording en kunt u bij hem terecht met al uw vragen en suggesties. Hij is te bereiken onder b.k.vanzanen@minocw.nl of onder telefoonnummer 06 3174 9177.
Omdat de eerder genoemde verantwoordingsronde veel capaciteit vergt is het niet uitgesloten dat ik enkel daaraan nog een bijdrage lever.
Ondergetekende dankt u hartelijk voor alle goede contacten, wenst u fijne feestdagen en zoals altijd een verantwoord begin van het nieuwe jaar.
Hans Pirovano

Colofon

Ministerie van OCW

FEZ/Afd. Jaarverslaggeving
Postbus 16375
Rijnstraat 50
2515 XP  Den Haag