Nieuwsbrieven & e-mailattenderingen

Hoe omgaan met flexibiliteit in infrastructuurbeleid en MKBA’s infrastructuur?

Begin december heeft het CPB de notitie “Hoe omgaan met flexibiliteit in infrastructuurbeleid en MKBA’s infrastructuur?” gepubliceerd.

Nederland beschikt over goede infrastructuur. Dit is mede te danken aan de meerjarige planning en spelregels voor besluitvorming over grote nationale infrastructuurprojecten (het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport; MIRT). Een nadeel van de meerjarige planning van infrastructuurprojecten in Nederland is dat besluiten ver van tevoren worden genomen en moeilijk bij te sturen zijn, als later de omstandigheden of inzichten veranderen. Dit kan bijvoorbeeld gaan om demografische en economische ontwikkelingen, de spreiding over regio’s en nieuwe technologie. Juist nu is de toekomstonzekerheid groot met ontwikkelingen, zoals de zelfrijdende auto en de energietransitie.

De Kabinetsreactie op het interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO) Flexibiliteit in Infrastructurele planning, 20 september 2016, omarmt de ingezette koers van programma’s als Beter Benutten, Nieuwe Aanpak Bereikbaarheid en de Vernieuwing van het MIRT waarin opgaven breed en gebiedsgericht worden opgepakt, zodat ook andere oplossingen dan alleen infrastructurele oplossingen in beeld komen. Die flexibiliteit is nodig omdat veranderingen steeds sneller gaan en steeds minder goed te voorspellen zijn. Daarnaast heeft het kabinet in het Deltafonds goede ervaringen opgedaan met een adaptieve werkwijze op basis van het Delta‐programma.

Om infrastructuurbeleid te ondersteunen wordt gebruikt gemaakt van Maatschappelijke kosten‐batenanalyses (MKBA’s). MKBA’s zijn zelfs een verplicht onderdeel van de MIRT‐spelregels voor investeringen in infrastructuur. Op verzoek van Rijkswaterstaat heeft het CPB onderzocht wat flexibiliteit betekent voor infrastructuurbeleid en kosten-batenanalyses van infrastructuurprojecten.

Door flexibiliteit in te bouwen in infrastructuurbeleid kan beter en eerder worden ingespeeld op toekomstige ontwikkelingen, zoals nieuwe constructietechnieken en -materialen en veranderde vraag naar mobiliteit. Ook kan dan op investeringskosten die achteraf gezien onnodig zijn, worden bespaard. Flexibiliteit kan daarom van grote waarde zijn, maar is niet kosteloos en heeft niet alleen voordelen. Door stapsgewijs investeren kan bijvoorbeeld niet worden geprofiteerd van de schaalvoordelen van een grote eenmalige aanpassing. Om in een MKBA van infrastructuur goed rekening te houden met flexibiliteit zijn in deze notitie zeven aanbevelingen geformuleerd.