Nieuwsbrieven & e-mailattenderingen

Het NOOM zet financieel misbruik op de agenda

De Brede Alliantie Veilig financieel ouder worden heeft zeven acties geformuleerd om financieel misbruik aan te pakken. Met bijeenkomsten voor vrijwilligers gaven de ouderenbonden ANBO, NOOM en KBO-PCOB dit najaar invulling aan een van deze acties. Het doel: vrijwilligers herkennen financieel misbruik en kunnen zelf voorlichting geven. Het NOOM (Netwerk van Organisaties van Oudere Migranten) organiseerde een landelijke themadag, waarna de lidorganisaties zelf aan de slag gingen. Yvonne Heygele, adviseur bij het NOOM, licht toe.

Het NOOM is een ouderenbond die net een beetje anders is. Het is, zoals de volledige naam aangeeft, een netwerkorganisatie: Netwerk van Organisaties van Oudere Migranten. Acht ouderenorganisaties voor migranten zijn bij het NOOM aangesloten. Samen vertegenwoordigen ze een ruime verscheidenheid aan migranten. Voor vrijwilligers en bestuurders van de lidorganisaties organiseerde het NOOM op 20 oktober 2017 een landelijke themadag. “Er waren bijna negentig deelnemers, een mooie opkomst”, zegt Yvonne. “Dat geeft wel aan – en dat merken we ook – dat iedereen enthousiast is dat de aanpak financieel misbruik op de agenda staat. En dat ze kennis en materialen krijgen om het verder te brengen.”

Praktische tips
De themadag bestond uit een plenair gedeelte en verdiepende workshops. “Iemand van de Rabobank vertelde over de (on)mogelijkheden van banken en gaf concrete tips. Zoals ‘neem nooit een en/of rekening met iemand anders dan je partner’. Een Marokkaanse notaris vertelde over het levenstestament en liet een van de filmpjes zien die de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) samen met het NOOM maakte. Er was aandacht voor beschermingsbewind en Samen Veilig Utrecht gaf een workshop over het gesprek aangaan bij een vermoeden. Een budgetcoach illustreerde het gebruik van de checklist van het ministerie van VWS. Het was een mooie dag met heel veel informatie.” Op basis van al die informatie heeft het NOOM een basispresentatie gemaakt. Deze mogen vrijwilligers van de lidorganisaties vrijelijk gebruiken voor hun eigen voorlichting. Behalve uitleg en achtergrond bevat de presentatie ook praktische tips. “Daar is veel behoefte aan. Denk aan tips als ‘open een aparte boodschappenrekening met een beperkt saldo en een eigen pinpas’ of ‘laat de andere kinderen meekijken als één kind uw financiën doet’. We besteden ook aandacht aan hoe je het brengt. We leggen uit dat die maatregelen niet voortkomen uit wantrouwen maar juist dienen om later misverstanden en onenigheid te voorkomen. Dat het uit liefde en zorg voor elkaar goed is om duidelijke afspraken te maken.”

Regionale bijeenkomsten
Gevoed door de themadag organiseerden de lidorganisaties in november regionale bijeenkomsten. “Dat hebben ze ieder op hun eigen manier gedaan, passend bij hun mogelijkheden en achterban”, vertelt Yvonne. Zo besteedde de Landelijke Stuurgroep Molukse Ouderen (LSMO) op de landelijke mantelzorgdag aandacht aan financieel misbruik, met een kleine introductie en twee workshops. “Zij organiseren jaarlijks een mantelzorgdag, die goed bezocht wordt. Dus dit was een logische keuze. Ook komt er nog een artikel over het onderwerp in een Moluks tijdschrift.” Fos'ten, de stichting Surinaamse vrouwen 50+, belegde een speciale bijeenkomst voor hun ‘wroko uma’ (vrijwilligers). De Marokkaanse Ouderen Bond in Nederland (MOBiN) organiseerde twee bijeenkomsten, in Nieuwegein en Rotterdam, dicht bij de mensen zelf, voor vrijwilligers, mantelzorgers én ouderen. Bij Chun Pah, de landelijke federatie van Chinese ouderenverenigingen gaf Yvonne een presentatie tijdens de landelijke vrijwilligersdag.

Boodschap doorvertellen
De lidorganisaties organiseerden samen in totaal dertien bijeenkomsten. Een mooi resultaat. Toch benadrukt Yvonne dat het nog maar een begin is. “Wij planten een zaadje, verspreiden een boodschap, die zich vervolgens zelf moet doorvertellen. Zo werkt dat bij ons. We hebben het bovenlaagje bereikt, nu moet het nog landen bij die Marokkaanse of Kaapverdiaanse vrouw op de hoek.” Een groot aantal vrijwilligers van de lidorganisaties van het NOOM werkt zeer lokaal, ze zijn niet gewend landelijke informatiebijeenkomsten te bezoeken. Heel blij was Yvonne dan ook met de Turkse vrijwilligster die drie medevrijwilligsters meenam. “Die waren anders nooit gekomen. Het zijn mensen die wij van bovenaf niet bereiken, dat moet via via gaan.” En hoe kleiner en veiliger de bijeenkomsten, hoe meer ruimte er is voor voorbeelden. Zoals de man die voor de financiën van zijn moeder zorgde en alle lidmaatschappen en donaties aan verenigingen had stopgezet. “Funest voor haar sociale netwerk, gelukkig werd het opgemerkt door een vrijwilligster. Bleek dat hij ook de zorgverzekering had veranderd waardoor moeder geen fysiotherapie meer vergoed kreeg. Terwijl ze dat juist heel erg nodig had.”

Eigen programma
Yvonne kijkt tevreden terug en hoopt dat de deskundigheidsbevordering van de vrijwilligers volgend jaar een vervolg kan krijgen. Zodat nog breder vrijwilligers toegerust worden om de boodschap te verspreiden. “Opvallend vond ik de reacties uit onze achterban. ‘Het is echt verschrikkelijk nodig om het hierover te hebben’, klonk van alle kanten. Natuurlijk blijft het voor sommige mensen lastig om toe te geven dat financieel misbruik kan voorkomen. Dan herkennen ze het ook niet in hun omgeving. Maar daartegenover staan steeds meer mensen die het wel herkennen. En er ook iets aan willen doen. Daarom zijn we heel blij dat we dit mochten organiseren. Het was bovendien een kans om het materiaal dat we eerder al ontwikkelden nogmaals onder de aandacht te brengen. Onze lidorganisaties kunnen daar nu hun eigen programma omheen maken.”

Meer informatie
• De zeven acties van de Brede Alliantie Veilig financieel ouder worden
• Checklist voor ouderen ten behoeve van het voorkomen van financiële uitbuiting
• Folder Herken financiële uitbuiting van ouderen
• Alle materialen ‘financieel misbruik’ van het NOOM