De werkwijzer ‘MKBA's op het gebied van milieu’ is openbaar

Begin september is de ‘Werkwijzer MKBA's op het gebied van milieu’ door het kabinet akkoord bevonden en naar de Tweede Kamer verstuurd. De werkwijzer is openbaar beschikbaar en kan nu door iedereen worden gebruikt. In de Werkwijzer voor MKBA’s op het gebied van milieu (CE Delft, 2017), komen de volgende thema’s aan de orde: klimaatverandering, aantasting ozonlaag, humane toxiciteit, smogvorming, fijnstofvorming, straling, verzuring, vermesting zoetwater en zoutwater, ecotoxiciteit land, zoetwater en zoutwater, verstoring en onttrekking.

Een Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse (MKBA) is een beslissingsondersteunend instrument dat gebruikt kan worden om afwegingen in het beleid te verhelderen. Voor MKBAs is in 2013 de Algemene Leidraad verschenen die ingaat op de manier waarop MKBAs dienen te worden uitgevoerd. Door de brede toepasbaarheid gaat de Algemene Leidraad niet altijd specifiek in op de diverse toepassingsgebieden. Daarom is er ruimte geboden om, waar nodig, het instrument MKBA meer specifiek toe te snijden op verschillende beleidsterreinen door middel van specifieke werkwijzers. De werkwijzer ‘MKBA's op het gebied van milieu’ bevat de uitwerking voor MKBAs met belangrijke milieu-effecten.

De voorschriften, aanbevelingen en kengetallen in deze werkwijzer kunnen worden toegepast op milieubeleid en op ander beleid met belangrijke neveneffecten op het milieu. Deze werkwijzer is van toepassing op drie typen besluiten:

1. Concrete (overheids)investeringsprojecten: bijvoorbeeld de aanleg van een warmtenetwerk of het opzetten van een systeem van gescheiden inzameling. In dit geval zijn er investeringskosten die maatschappelijke baten kennen in de vorm van minder milieuvervuiling.

2. Beleidsinstrumenten: zoals belastingen op energie en milieu, subsidies, normeringen of convenanten. In dit geval stelt de overheid de kaders waarbinnen bedrijven en consumenten kunnen worden gedwongen of verleid om investeringen te plegen of gedrag aan te passen. In dergelijke gevallen bestaan er, naast de kosten van beleid, vooral private kosten bij bedrijven en/of consumenten en maatschappelijke baten in de vorm van minder milieuvervuiling.

3. Verkennende beleidsopties: zoals de vraag of er aanvullend beleid moet worden gevoerd voor het reduceren van emissies van luchtvervuilende stoffen. In dit geval ondersteunt de MKBA de probleemanalyse en onderzoekt, in een verkennende rol, of aanvullend milieubeleid vanuit welvaartsoptiek wenselijk is.

De werkwijzer is bedoeld voor nieuw milieubeleid en het aanpassen van bestaand milieubeleid. Daarnaast kan de systematiek van milieu waarderen worden toegepast op andere beleidsterreinen waarbij het milieu een neveneffect is.

Het doel van deze werkwijzer is om een verdieping te bieden op het gebruik van MKBAs voor projecten met belangrijke milieu-effecten. Deze werkwijzer geeft aan hoe een MKBA in het milieudomein moet worden opgesteld en welke eisen er aan de verschillende onderdelen van de uitgevoerde MKBA worden gesteld.

De werkwijzer is ook getoetst door het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). De conclusie van deze toets is dat de werkwijzer milieu een goede leidraad vormt voor het opstellen van MKBA’s op het gebied van milieu en goed aansluit bij de algemene werkwijzer. Wel geven PBL en CPB de gebruiker van de werkwijzer aandachtspunten mee. De brief met de beoordeling door PBL en CPB is gepubliceerd als bijlage bij de kamerbrief.

Tegelijkertijd met deze Werkwijzer Milieu is ook het Handboek Milieuprijzen 2017 ontwikkeld die een waardering toekent aan emissies gebaseerd op een inschatting van de welvaartskosten. Dit handboek is een update van het Handboek Schaduwprijzen 2010.